Tak — i to bezpłatnie. Esketamina w aerozolu do nosa (Spravato) jest w Polsce w pełni finansowana w ramach programu lekowego NFZ B.147 w depresji lekoopornej — bez dopłat do leku, wizyt związanych z podaniem, obserwacji i monitorowania, maksymalnie przez 34 tygodnie. Kryteria są wąskie — wiek 18–75 lat, epizod o nasileniu umiarkowanym lub ciężkim oraz co najmniej dwa, ale nie więcej niż pięć nieskutecznych leków przeciwdepresyjnych w obecnym epizodzie — a kwalifikacja odbywa się w jednym z około 64 ośrodków z kontraktem, które możesz swobodnie wybierać w całym kraju. Ta strona wyjaśnia dokładnie, kto się kwalifikuje, jak przebiega włączenie do programu, co oznacza limit 34 tygodni i co zrobić, jeśli nie mieścisz się w kryteriach. Decyzję o kwalifikacji podejmuje psychiatra kwalifikujący; nasz test kwalifikacji pomoże Ci wcześniej zrobić rozeznanie.
Co obejmuje refundacja
Programy lekowe to mechanizm, w którym NFZ finansuje drogie leki według ścisłych protokołów, a B.147 — „Leczenie chorych na depresję lekooporną" — finansuje esketaminę od 2023 roku jako pierwszy program lekowy w polskiej psychiatrii. W ramach programu lek, wizyty związane z podaniem, obserwacja i monitorowanie są w całości finansowane przez NFZ; za lek nie ma żadnej dopłaty. Leczenie jest ambulatoryjne, w dwóch fazach: czterotygodniowa indukcja z dwiema wizytami w tygodniu, potem faza podtrzymująca z coraz rzadszymi wizytami, maksymalnie do 34 tygodni. Esketaminę w programie łączy się z kontynuowanym doustnym lekiem przeciwdepresyjnym, a ośrodek śledzi Twoją odpowiedź na leczenie za pomocą ustrukturyzowanych ocen.
Kto się kwalifikuje
Opublikowane kryteria są precyzyjne:
- Wiek 18–75 lat, epizod depresyjny o nasileniu umiarkowanym lub ciężkim;
- Brak poprawy po co najmniej dwóch różnych lekach przeciwdepresyjnych stosowanych w obecnym epizodzie w odpowiedniej dawce i przez odpowiedni czas — przy nie więcej niż pięciu wypróbowanych;
- Co najmniej drugi epizod depresji, przy czym obecny trwa co najmniej 6 miesięcy od pierwszej wizyty lekarskiej z jego powodu;
- Wykluczenia obejmują chorobę afektywną dwubiegunową, objawy psychotyczne oraz uzależnienie od substancji psychoaktywnych w wywiadzie.
Eksperci publicznie wskazywali, że kryteria są zbyt wąskie (do programu trafiało około 250 pacjentów rocznie zamiast prognozowanego 1000), a zmiany kryteriów są przedmiotem dyskusji — zanim więc sam wykluczysz się z programu, sprawdź aktualne brzmienie w ośrodku. Najpierw zbierz dokumentację: rozpoznania, każdy lek przeciwdepresyjny wypróbowany w obecnym epizodzie wraz z dawkami i czasem stosowania oraz hospitalizacje. Udokumentowana historia leczenia rozstrzyga więcej przypadków niż cokolwiek innego, a decyzję podejmuje psychiatra kwalifikujący, nie formularz na stronie internetowej.
Kto decyduje i jak się zapisać
Kwalifikacja odbywa się w ośrodku realizującym B.147: włączać pacjentów mogą wyłącznie placówki z kontraktem NFZ na ten program. Do psychiatry w Polsce formalnie nie potrzebujesz skierowania, więc pierwszym praktycznym krokiem jest bezpośredni kontakt z ośrodkiem programu. Na wizycie kwalifikacyjnej psychiatra sprawdza, czy spełniasz kryteria, zleca badania wyjściowe i — jeśli się kwalifikujesz — rejestruje Cię w systemie NFZ.
Dwie cechy polskiej ścieżki działają na korzyść pacjenta. Po pierwsze, możesz wybrać dowolny ośrodek z kontraktem w całym kraju, niezależnie od miejsca zamieszkania. Po drugie, terminy oczekiwania są jawne: każda placówka z kontraktem zgłasza do NFZ swój pierwszy wolny termin, więc kolejki porównasz w ogólnopolskim Informatorze o Terminach Leczenia lub przez pacjent.gov.pl, a infolinia NFZ dla pacjentów (800 190 590) pomoże znaleźć najbliższy ośrodek z najkrótszą kolejką. Ośrodki w dużych miastach często mają kolejki, podczas gdy niektóre regionalne przyjmują szybko, więc porównanie przed pierwszym telefonem może zaoszczędzić Ci całe tygodnie. Aby zobaczyć, kto jest wpisany w Twojej okolicy, przejrzyj listę placówek w Polsce; pełny obraz wszystkich legalnych ścieżek daje nasz przewodnik po dostępie do terapii w Polsce.
Ile zapłacisz
Nic — w ramach programu lek, wizyty związane z podaniem, obserwacja i monitorowanie są finansowane przez NFZ dla pacjentów ubezpieczonych, bez żadnych dopłat. Realne koszty są natury praktycznej: podczas indukcji dwie kilkugodzinne wizyty w tygodniu, zakaz prowadzenia samochodu po podaniu i dojazdy, jeśli wybrany ośrodek jest daleko. Wielu pacjentów dokłada do programu psychoterapię, organizowaną i opłacaną osobno.
Jeśli się nie kwalifikujesz
W naszych źródłach Polska nie ma udokumentowanej ścieżki finansowania w trybie wyjątkowym ani indywidualnym poza kryteriami B.147, co zostawia trzy realistyczne opcje awaryjne:
- Prywatne kliniki ketaminowe działające off-label, skupione w Warszawie, we Wrocławiu i innych dużych miastach. Przepisanie leku poza wskazaniami rejestracyjnymi przez lekarza z prawem wykonywania zawodu jest legalne, ale wszystko opłacasz z własnej kieszeni, a jakość kwalifikacji bywa bardzo różna — zanim zapłacisz, zastosuj listę kontrolną z naszego przewodnika po wyborze kliniki.
- Prywatna esketamina jest legalna, ale pełnopłatna i poza programem oferowana rzadko.
- Badania kliniczne są z definicji bezpłatne; polskie ośrodki uczestniczyły w międzynarodowych programach psychodelicznych, a finansowane ze środków publicznych badanie psylocybiny prowadzi Warszawski Uniwersytet Medyczny — zobacz przewodnik po badaniach.
Najczęstsze pytania
Czy Spravato jest refundowane w Polsce?
Tak, i to w pełni. Program lekowy NFZ B.147 finansuje esketaminę w depresji lekoopornej bezpłatnie dla kwalifikujących się pacjentów ubezpieczonych — obejmuje lek, wizyty, obserwację i monitorowanie, maksymalnie przez 34 tygodnie, w około 64 ośrodkach z kontraktem.
Co się dzieje po 34 tygodniach?
Program ogranicza leczenie do 34 tygodni. Kontynuacja po tym terminie nie jest finansowana w ramach B.147; Twój psychiatra planuje leczenie podtrzymujące, a zasady ponownej kwalifikacji warto omówić z ośrodkiem.
Czy mogę wybrać dowolny ośrodek w kraju?
Tak — każdą placówkę z kontraktem na B.147, w całej Polsce, niezależnie od Twojego adresu. Portal NFZ z terminami leczenia publikuje pierwszy wolny termin każdego ośrodka, co ułatwia porównywanie kolejek.
Jak Polska wypada na tle innych krajów?
Polska to jeden z niewielu systemów, w których leczenie jest całkowicie bezpłatne, bez dopłat do leku ani wizyt, ale kryteria należą do najwęższych, a limit 34 tygodni jest sztywny. Pełne porównanie znajdziesz na europejskiej mapie refundacji.
Źródła
- Programy Lekowe: Leczenie chorych na depresję lekooporną (B.147)
- NFZ: Informator o Terminach Leczenia
- Prof. Piotr Gałecki: Depresja lekooporna — poradnik (PDF)
- Rynek Zdrowia: Pierwszy program lekowy w psychiatrii — eksperci chcą zmian
- Blossom: raport krajowy — Polska
- Reimbursement Pathways for Psychedelic Therapies in Europe — Magnetar Access × Blossom (2025)
Ten przewodnik ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady medycznej, diagnozy ani rekomendacji jakiegokolwiek leczenia. Przepisy i zasady refundacji się zmieniają; zawsze weryfikuj aktualne wymogi u swojego płatnika i omawiaj swoje możliwości z uprawnionym lekarzem, który zna Twoją historię. Jeśli jesteś w kryzysie, natychmiast skontaktuj się z lokalnym numerem alarmowym lub telefonem wsparcia kryzysowego.
Ten przewodnik oczekuje na weryfikację przez osobę z uprawnieniami medycznymi.